ملا أحمد النراقي

14

رسائل ومسائل ( فارسي )

[ سجده ملائكه به آدم ] س 2 : چرا جناب احديّت امر كرد ملائكه را به سجده كردن آدم با آن كه سجده مختصّ ذات مقدّس اوست ؟ ج : مقتضاى سجده نيست مگر اظهار خضوع وذلَّت ومسكنت ، وشكَّى نيست كه سزاوار تخضّع وتذلَّل در نزد او نيست مگر خداوند عالم . تذلَّل از براى ديگران اگر به جهت امتثال امر الهى باشد عين تذلَّل از براى پروردگار است ، بلكه در آن تذلَّل از براى پروردگار بيشتر است ، نمىبينى كه تعظيم سلطان تعظيم اوست ، و اگر امر به تعظيم ديگرى كند كه تو آن را مساوى خود دانى ، تعظيم وفرمان بردارى سلطان به امتثال آن بيشتر ظاهر مىشود ، پس حقيقت سجده از براى خدا شده . امّا اين كه سجده از براى غير خدا جايز نيست پس اين از احكام تكليفيّه ما است ، يعنى ما را از سجده ء غير نهى فرموده ، و اين چه منافات دارد با اين كه خود ، ملائكه را امر به سجده ء ديگرى كند ؟ هر كس را حكمى است ، بلى اگر مىفرمود كه : در هيچ وقت از براى هيچ مخلوقى سجده ء غير خدا جايز نيست ، در اين وقت معارضه مىكرد با امر به سجده ء ملائكه آدم را ، و در آن صورت نيز بايست تخصيص ( اختصاص ) داد عموم اوّل را به غير خصوص ثانى .